Çocuk Gelişiminde Babanın Etkisi ve Rolü

  • 0 comments

Haziran Ayının her üçüncü pazarı babalar gününü kutlarız. Sadece bir güne sığdırılamayacak kadar hayatımızda önemli bir yer tutan babalarımıza sevgimizi farklı biçimlerde sunarız. Her ne şekilde olursa olsun babanın çocuklar üzerindeki etkisi yadsınamaz. Babamızın yanında olduğumuzu hissettirmek onu ne kadar mutlu etti bilinemez?
Çoğu zaman anne ve çocuk ilişkisi üzerine makaleler yazılmıştır. Annenin rolünün yanında babanın rolü ikinci planda kalmıştır. Geçmiş dönemlere baktığımızda anne ev içi sorumlulukları ele almıştır ve buna çocuklarda dahil olmuştur. Oysa baba ancak akşam saatlerinde görülen ve eve maddi olanaklar sağlayan biri olarak kalmıştır. Yine geçmiş dönemlerde çoğu zaman baba otorite figürü olarak görülmüştür, anne ve çocuk arasındaki ilişkinin dışında kalmıştır. Ancak çok önemli olaylarda ve sorumluluğun büyük olduğu durumlarda babaya danışılırdı. Anne ile yüz göz olunmasına karşın, babadan hep çekinilmiş ve söylediği ya da uyguladığı kurallara uyulmaya çalışılmıştır.
Geçmişten söz açılmışken, babamla olan iletişimimi hatırladım. Babam her zaman bizlerin yanında oldu. Kendi anne babası ile yaşayamadıklarını bizlerle yaşamaya çalıştı. Otoriter görünmesine rağmen, öylesine duygusal biriydi ki… Her derdimizde, sıkıntımızda onun varlığını yanımızda hissettik. Onu çok sevdiğimi söylemeden geçemeyeceğim.
Değişen toplumsal yapı ile kadın erkek rollerinde de değişimler oluştu. Kadının da çalışma hayatına geçişi ile ev içindeki ve çocuklar üzerindeki roller de farklılaştı. Baba artık kadının hamile kaldığı andan itibaren eşine duygusal olarak destek olmaya, doğumdan sonra da bebeğin bakımını paylaşmaya, büyüyen çocuğun gelişiminde de dolaylı olarak değil daha etkin bir biçimde rol almaktadır. Olması gereken bu aslında…
Kadın ve erkeğin hayata bakış açıları, bilişsel, duygusal, sosyal ve cinsel gelişimleri farklıdır. Çocuk her ikisiyle de birlikte ve kaliteli zaman geçirmelidir ki, bilişsel, duygusal, sosyal ve cinsel gelişimi sağlıklı olsun. Babayı model alan erkek çocuk için babayla geçirilen zaman nasıl önemliyse, ilk karşılaştığı erkek figürü olan kız çocuk içinde babayla iletişim o derece önemlidir. İlerleyen yaş dönemlerinde karşı cinsle kuracağı iletişim için de bir örnek olacaktır.
Kimi zaman eşi ile sorunlar yaşayan, eşinden boşanan erkeklerin bir süre sonra çocuklarını da terk ettiklerine şahit oldum. Ne kadar acı ki, dünyaya getirip işler yolunda gitmeyince kaçıp giden babalar. Onları buraya karıştırmak ne kadar doğru olur bilemiyorum. Onları bu konunun dışında bırakmak daha doğru olacak gibi geliyor. Şunu da belirtmeden geçemeyeceğim, kimi zamanda çocukları babaya karşı olumsuz etkileyen annelerde var. Bu sebeple babası ile ilişki kurmasını engelleyen anneler, çocuklarına kendi olumsuz duygularını ileterek onlara ne büyük kötülük ediyorlar.
Ben çocuğun dünyasında babanın çok özel ve önemli bir yeri olduğunu bu nedenle çocuklarla geçirilecek zamanlara önem verilmesi gerektiğinden bahsederek yazıma devam etmek istiyorum. Çocuğun doğumundan itibaren onun gelişimini görmek mutlulukların en büyüğü sanırım.
Bir danışanımın ‘babam her zaman sorun çözümleyici olmuştur’ sözünden yola çıkarak, baba ile kurulan ilişkide, babanın olaylar karşısındaki davranışları, tutumları ve problem çözme becerileri çocuk tarafından model alınır. Babası tarafından kabul gören çocuk, dış dünya ile ilişki kurmada daha becerikli olur.
‘Çocuğum çok sinirli, benim sözümü dinlemiyor’ diye getirilen bir erkek çocuğun anne babasının kişilik özelliklerini ve birbirleri ile ilişkilerini gözlemlediğimizde, çocuğun babasından çok da farklı davranmadığını görüyoruz. Erkek çocuklar babalarını gözlemleyerek, erkeklerin davranış biçimlerini öğrenir ve model alırlar. Erkek çocuklar doğdukları andan itibaren babaları ile özdeşleştikleri için babayla geçirilen zaman ve iletişim çok önemlidir.
Erkek çocuk için çok önemlidir de kız çocuk için önemli değil midir? gibi bir soru sorabilirsiniz. Tabii ki kız çocuk içinde bir o kadar önemlidir. Kız çocuk içinde doğduğu andan itibaren karşılaştığı ilk karşı cinstir. Baba ile olan iletişim, gelecekte erkeklerle olan ilişkisini yönlendirecektir.
Çocuğun kendine güven kazanmasında babadan aldığı geri bildirimler çok önemlidir. Baba çocuğun dış çevre ile kuracağı bağlantıdır. Baba tarafından onaylanan ve kabul gören çocuk dış dünya tarafından da onaylandığını ve kabul gördüğünü düşünür.
Baba olmak sadece eve ekmek parası getirmek demek değildir. Annelerde sanırım babaları çocuk ile iletişimlerinin arasına almak istemiyorlar. Ya da kendileri kadar özen gösteremeyeceklerini düşünüyorlar. Çok hassas ve titiz olan bir bayan danışanım kimseye güven duyamadığı için çocuğun sürekli peşindeydi ve çocuğun babasıyla birlikte zaman geçirmesini de engelliyordu. Oysa ki o bir erkek çocuktu ve babayla geçireceği zamanların olması çok önemliydi. Babayla ilişkisinin gereklerini anlattığımda ikna oldu ve hem kendine ayıracak zamanı oldu, hem de çocuk babayla da zaman geçirmeye başladı. Çocuk annenin çok korumacı olan tutumundan daha farklı bir tutumu da yaşamış oldu. Baba çocuk arasındaki paylaşımın temelleri ne kadar çabuk atılırsa, iletişimleri o derece sağlam ve etkili olacaktır.
Ayrıca erkek çocuklar babaları ile iletişim kuramadıklarında zamanlarının çoğunu anne ile geçirdiklerinde anne rolünü öğrenir ve annenin ilgi alanlarını ve tutumunu kendine örnek alabilir. Bu da çocuğun cinsel kimliğinin gelişiminde olumsuz rol oynayabilir.
Baba geleneksel aile yapısında otoriteyi temsil eder. Babanın geleneksel aile yapısındaki rolü değişmekle birlikte, ailede yine de kuralları koyan ve uygulayan rolü değişmemiştir. Anne gün içinde çocukla ilgili sorunlar yaşadığında, akşam babaya şikayet etmektedir. Oysa baba böyle bir rolü üstlenmemelidir. Çocuk böyle bir olayda hem anneye hem de babaya öfke duyar ve sağlıklı bir ilişki kurulamaz. Anne ile baba çocuk eğitiminde ortak kararlar almalı ve çocuğu dinleyip, anlamaya çalışmalı ve karşılığında da olumlu davranışlarını pekiştirirse çok daha etkili olacaktır.
Baba sadece çocuğuna ve eve bir şeyler getiren maddesel bir obje olmak yerine, çocuğuna sarılabilen onu öpüp okşayabilen biri olmalı. Eskilerden hatırlıyorum, babam bizleri anne ve babasının yanında sevemezdi. Bu tür davranış ya da tutumlar hoş karşılanmazdı. Bunun ne kadar anlamsız bir davranış olduğunu artık toplum olarak farkına varmış bulunuyoruz.
Baba olarak; çocukla ilişki kurmak için büyümesini beklemek yerine, güçlü bir ilişki kurmak için daha erken yaşlarda onunla zaman geçirmeye başlamalısınız. Çocuğunuza olan sevginizi göstermelisiniz. Kısa da olsa gün içinde onunla vakit geçirmeye çalışın. Onu olumsuzlukları için sürekli eleştirmek yerine olumlu yaptığı davranışları dile getirin. Sözlerle birlikte davranışlarınızla da çocuğunuza örnek olun. Çocuklar iyi bir gözlemcidir bunu unutmayın. Çocuğunuzla iyi bir iletişim kurabilmek için diğer insanlarla olan iletişim biçimlerinizi de gözden geçirin. Anne yoksunluğu kadar baba yoksunluğu da çocukların kişilik gelişiminde olumsuz etkiler yaratmaktadır. Çocuğunuzun babasının ilgi ve desteğine de ihtiyacı olduğunu asla unutmamalısınız. Daha sağlıklı ve iyi ilişkiler kurmaya başlamak için daha ne bekliyorsunuz… Gelecek çocukların. Baba olmanın ve bir çocuğun babası olmanın keyfini çıkarın…

Share Social